کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

تحلیل علمی-پژوهشی آلودگی منابع آب و پیامدهای آن بر کشاورزی و سلامت در سکونتگاههای روستایی بر اساس رویکرد سیاستی و مدیریتی

نویسندگان :

زهرا زارعی دستگردی¹

1- دانشگاه پیام نور

کلمات کلیدی :

آلودگی آب،رواناب کشاورزی،مدیریت کیفیت آب،سلامت عمومی

چکیده :

آلودگی منابع آب- اعم از آلودگی میکروبی، شیمیایی و مواد مغذی- به یکی از جدیترین تهدیدها برای امنیت غذایی، سلامت عمومی و پایداری اکوسیستمهای آبی تبدیل شده است. در نواحی روستایی، همزمانیِ عواملی مانند تصفیهنشدن فاضلاب، فرسایش خاک و رواناب کشاورزیِ حامل کود و سم، برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی و ضعف زیرساختهای پایش و مدیریت، آسیبپذیری را تشدید میکند. این پژوهش با روش مرور نظاممند-روایی و تلفیق شواهد تجربی از مطالعات 2021 تا 2025، به تحلیل چرخه علی آلودگی (منبع-انتقال-مواجهه) و سپس ارائه چارچوب مدیریتی برای کاهش اثرات آن بر کشاورزی و سلامت میپردازد. یافتهها نشان میدهد که کنترل مزارع در مقیاس حوضه آبریز ، تقویت تصفیه غیرمتمرکز فاضلاب، بهبود مدیریت کود و سم، پایش هدفمند چندشاخصه (میکروبی-شیمیایی)، و حکمرانی یکپارچه آب، بیشترین اثر را در کاهش بار آلایندهها دارند. همچنین شواهد جدید بر اهمیت رویکردهای مبتنی بر ریسک و تصمیمگیری دادهمحور تأکید میکند. نتیجهگیری این مقاله ضرورت ترکیب مداخلات فنی (تصفیه، کنترل رواناب) با مداخلات نهادی-رفتاری (آموزش، مقررات، مشارکت محلی) را برجسته میسازد. واژگان کلیدی: آلودگی آب، رواناب کشاورزی، مدیریت کیفیت آب، سلامت عمومی، حکمرانی.