کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / سومین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

استفاده از ابزارهای اقتصادی در حفاظت از محیط زیست در برنامه‌های توسعه جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان :

مرضیه راشدی¹ علی مشهدی²

1- دانشگاه قم 2- دانشگاه قم

کلمات کلیدی :

توسعۀ پایدار، حفاظت از محیط زیست، مالیات سبز، مدیریت سبز.

چکیده :

امروزه در پی تبعات و پبامدهای سوء دخالت های انسان در محیط زیست و استفادۀ بی رویه از منابع طبیعی که آثار آن به صورت انواع معضلات زیست محیطی، حیات را در کرۀ زمین در معرض انواع تهدیدها قرار داده است، اهمیت حفظ محیط زیست به دغدغۀ بسیاری از دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی و همچنین به یکی از مسائل مهم و نگران‌کننده در کشور ایران تبدیل گشته است. بنابراین اتخاذ سازوکارهای متعددی برای نهادینه کردن توسعۀ سازگار با ظرفیت تحمل محیط زیست در بسیاری از مجامع بین المللی و نیز در بین دولت های جهان آغاز شده است که یکی از مهم ترین سازوکارها، استفاده از ابزارهای اقتصادی و ایجاد نهادهای مالی برای پیشبرد اهداف توسعه پایدار است. بنابراین به نظر می‌رسد استفاده از ابزارهای اقتصادی می‌تواند باعث تنظیم الگوی تولید و مصرف گردد و با موج فزآینده تخریب و آلودگی محیط زیست مقابله نمایند. از آنجا که برنامه‌های توسعۀ کشور، مهم‌ترین اسناد سیاستی هستند که در آن ها اهداف و راهبردهای توسعه،‌ با توجه به آرمان‌ها، توانایی‌ها، امکانات و شرایط محیطی کشور تدوین گشته و راهنمای بخش‌های مختلف اداری کشور می‌باشند. بنابراین توجه به این مسائل در قوانین برنامه‌ای کشور می‌تواند گام موثری در این جهت باشد. در این نوشتار، به روش توصيفي-تحلیلی، مواد برنامه‌های توسعۀ کشور را در رابطه با استفاده از ابزارهای اقتصادی در حفاظت از محیط زیست بررسی کرده ایم. با مطالعۀ این برنامه‌ها، به مباحث مختلف مرتبط با این موضوع از جمله مدیریت سبز، صندوق ملّی حفاظت از محیط زیست ، نظام عوارض، مالیات سبز و جرائم آلودگی و تخریب محیط زیست که در این برنامه‌ها مورد توجه قرار گرفته است، پرداخته‌ایم.