کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

نقش برنامه ریزی شهری در مدیریت پایدار پسماندهای شهری و کاهش اثرات زیست محیطی

نویسندگان :

بهروز هاشمی¹

1- دانشگاه ملی مهارت

کلمات کلیدی :

مدیریت پسماند شهری،برنامهریزی شهری،مکانیابی،توسعه پایدار،محیطزیست شهری

چکیده :

چکیده روند فزاینده شهرنشینی در دهههای اخیر، بهویژه در کشورهای در حال توسعه، موجب افزایش چشمگیر تولید پسماندهای شهری و تشدید پیامدهای زیستمحیطی آن شده است. رشد جمعیت، تغییر الگوی مصرف، توسعه نامتوازن شهری و ضعف نظام خدمات شهری، از عوامل اصلی افزایش فشار بر سیستم مدیریت پسماند هستند. پیامدهای ناشی از مدیریت نامناسب پسماند شامل تخریب کیفیت خاک و آب، گسترش آلودگیهای میکروبی، انتشار گازهای گلخانهای، بروز مشکلات بهداشتی و کاهش کیفیت محیطزیست شهری است. در این میان، برنامهریزی شهری بهعنوان رویکردی یکپارچه، نظاممند و آیندهنگر، نقش محوری در مدیریت پایدار پسماند ایفا میکند. این پژوهش با هدف تحلیل نقش برنامهریزی شهری در مدیریت یکپارچه پسماند و کاهش اثرات زیستمحیطی آن، با روش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که ادغام سیاستهای مدیریت پسماند در طرحهای توسعه شهری، مکانیابی علمی مراکز دفع و پردازش، توسعه زیرساختهای بازیافت و طراحی شبکههای حملونقل سازگار با سیستم جمعآوری، از مهمترین نقشهای برنامهریزی شهری در این حوزه است. همچنین ارتقای مشارکت شهروندان از طریق برنامهریزی مشارکتی و رویکرد محلهمحور، نقش تعیینکنندهای در موفقیت طرحهای تفکیک از مبدأ دارد. نتایج پژوهش نشان میدهد که تحقق مدیریت پایدار پسماند در گرو تغییر نگرش مدیریتی از «مدیریت عملیاتی کوتاهمدت» به «برنامهریزی یکپارچه و راهبردی» است. در نهایت، پیشنهادهایی مبتنی بر توسعه زیرساختها، ارتقای حکمرانی شهری و تقویت مشارکت اجتماعی ارائه شده است.