کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

بررسی اثر ریزپلاستیکهای حاصل از تجزیه پسماند بر اکوسیستمهای آبی و تحلیل مسیرهای انتقال آنها در زنجیره غذایی

نویسندگان :

امیر لشگری¹ رسول دودانگه²

1- دانشگاه آزاد اسلامی کرج 2- دانشگاه ازاد اسلامی کرج

کلمات کلیدی :

ریزپلاستیک،تجزیه پسماند،اکوسیستم آبی،زنجیره غذایی

چکیده :

ریزپلاستیکها به عنوان یکی از آلودگیهای نوپدید و گسترده محیط زیست، به دلیل اندازه بسیار کوچک و پراکندگی وسیع، تهدیدی جدی برای اکوسیستمهای آبی و سلامت زیستی موجودات زنده محسوب میشوند. این ذرات از طریق منابع مختلفی وارد محیط میشوند، در آب، خاک و هوا پراکنده شده و تحت تأثیر فرآیندهای فیزیکی، شیمیایی و زیستی در نقاط مختلف تجمع مییابند. تعامل پیچیده این ذرات با عوامل محیطی موجب انتقال گسترده آنها در زنجیرههای غذایی و تجمع زیستی میشود که پیامدهای ناگوار زیستی و اکولوژیکی به همراه دارد. عوامل فیزیکی مانند جریانهای آبی و وزش باد، فرآیندهای شیمیایی شامل نوردهی، اکسیداسیون، و واکنش با مواد محیطی و همچنین واکنشهای زیستی با جانداران آبزی، همگی در انتقال، پراکندگی و تجمع ریزپلاستیکها دخیل هستند. این ذرات میتوانند آلایندههای شیمیایی و فلزات سنگین را به سطح خود جذب کرده و به عنوان حاملهای آلاینده در محیطهای آبی عمل نمایند. ورود ریزپلاستیکها و آلایندههای همراه به بدن موجودات زنده موجب اختلالات فیزیولوژیکی، آسیب سلولی و کاهش توان دفاعی آنها میشود و این اثرات در سطوح بالاتر زنجیره غذایی شدت مییابد. نقش موجودات ابتدایی زنجیره غذایی مانند پلانکتونها در جذب اولیه ریزپلاستیکها و انتقال آنها به سطوح بالاتر، علاوه بر انتقال ذرات، سبب انتقال ترکیبات سمی همراه شده و اثرات زیستمحیطی گستردهای ایجاد میکند. در سطح انسانی، مصرف آبزیان آلوده به ریزپلاستیک، تهدیدی برای سلامت عمومی محسوب شده و پیامدهای بهداشتی و اقتصادی شدیدی ایجاد مینماید. مدیریت این آلودگی نیازمند پایش دقیق، سیاستهای کلان جهانی و اقدامات منطقهای با همکاری نهادهای مختلف است.