کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

ارزیابی ریسک زیستمحیطی ناشی از نشت شیرابه مراکز دفن و مدلسازی انتقال آلایندهها در آبهای زیرزمینی

نویسندگان :

امیر لشگری¹ مصطفی خلیل زارع²

1- دانشگاه ازاد اسلامی کرج 2- دانشگاه ازاد اسلامی کرج

کلمات کلیدی :

ریسک زیستمحیطی،نشت شیرابه،دفن،مدلسازی انتقال،آلاینده،آبهای زیرزمینی

چکیده :

نشت شیرابه از مراکز دفن پسماند شهری یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی است که میتواند تأثیرات مخربی بر کیفیت منابع آب زیرزمینی و در نهایت سلامت انسانها و اکوسیستمها داشته باشد. شیرابه حاوی ترکیبات پیچیدهای شامل مواد آلی، مواد معدنی، فلزات سنگین و آلایندههای نوظهور است که در صورت ورود به سفرههای آب زیرزمینی، باعث آلودگی گسترده و کاهش کیفیت این منابع حیاتی میشود. اهمیت مطالعه و ارزیابی ریسک زیستمحیطی ناشی از نشت شیرابه با توجه به نقش آبهای زیرزمینی در تأمین آب شرب و کشاورزی، امری ضروری و اجتنابناپذیر در توسعه پایدار است. در این پژوهش، نقش خصوصیات خاک و ساختار زمینشناسی در کنترل و مهار مهاجرت آلایندههای شیرابه بهصورتی جامع بررسی شده است. ویژگیهایی مانند تخلخل، نفوذپذیری، ظرفیت جذب سطحی و واکنشهای شیمیایی خاک و سنگهای زیرسطحی به عنوان عوامل مؤثر در تعیین مسیر و سرعت انتقال آلایندهها مورد توجه قرار گرفتهاند. این عوامل در کنار رفتار فیزیکی و شیمیایی آلایندهها، چارچوبی مناسب برای پیشبینی و مدلسازی فرآیند انتشار آلایندهها ایجاد میکنند و امکان طراحی راهکارهای کنترل و مدیریت بهینه منابع آب زیرزمینی را فراهم میآورند. فلزات سنگین مانند سرب، کادمیوم، جیوه و نیکل که عمدتاً در ترکیب شیرابه یافت میشوند، به دلیل سمی بودن و قابلیت تجمع زیستی، تأثیرات زیانباری بر سلامت انسان و اکوسیستمها دارند. ورود این فلزات به چرخه غذایی باعث بروز اختلالات متعدد از جمله مشکلات عصبی، آسیب به کلیهها و کبد، و افزایش خطر سرطان میشود. همچنین، آلودگی زیستمحیطی خاک و آب به سبب این فلزات منجر به کاهش تنوع زیستی و اختلال در عملکرد طبیعی اکوسیستمها میگردد که الزامات جدی برای مدیریت پایدار مراکز دفن و محافظت از منابع طبیعی ایجاد میکند.