کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

جلبکها؛ پالایشگران سبز صنعت نفت :مروری انتقادی بر فناوریهای زیستی نوین در تصفیه پسابهای نفتی

نویسندگان :

سیده مهری جوادی¹

1- پژوهشکده علوم پایه کاربردی جهاد دانشگاهی سازمان شهید بهشتی

کلمات کلیدی :

پسابهای نفتی،ریزجلبکها،زیستتصفیه،فتوبیورآکتور،هیدروکربنهای آروماتیک چندحلقهای (PAHs)

چکیده :

پسابهای نفتی از پیچیدهترین و خطرناکترین انواع فاضلابهای صنعتی به شمار میآیند و معمولاً حاوی طیف گستردهای از آلایندههای پایدار از جمله هیدروکربنهای آروماتیک چندحلقهای (PAHs)، ترکیبات فنولی، ترکیبات آلی فرار (VOCs)، مواد چرب و روغنی، فلزات سنگین و مقادیر بالای اکسیژنخواهی شیمیایی (COD) هستند. پایداری شیمیایی بالا، سمیت شدید و خاصیت سرطانزایی بسیاری از این ترکیبات موجب شده است که روشهای متداول تصفیه فاضلاب کارایی محدودی در حذف کامل این آلایندهها داشته باشند. روشهای فیزیکی و شیمیایی مانند انعقاد-لختهسازی، جذب سطحی، فرآیندهای اکسیداسیون پیشرفته و فناوریهای غشایی اگرچه در کاهش بخشی از آلایندهها مؤثرند، اما اغلب با چالشهایی نظیر هزینههای عملیاتی بالا، مصرف زیاد انرژی، تولید لجن ثانویه و کارایی محدود در حذف ترکیبات مقاوم همراه هستند.در سالهای اخیر، استفاده از جلبکها بهویژه ریزجلبکها به عنوان رویکردی زیستپایه، کمهزینه و سازگار با محیطزیست برای تصفیه پسابهای نفتی مورد توجه قرار گرفته است. ریزجلبکها میتوانند از طریق سازوکارهایی مانند جذب زیستی فلزات سنگین، تجزیه زیستی هیدروکربنها، تولید اکسیژن در فرآیند فتوسنتز و ایجاد تعامل همزیستانه با باکتریها، به حذف مؤثر آلایندهها کمک کنند. این فرآیندها در مجموع موجب افزایش کارایی تجزیه و حذف ترکیبات پیچیده در محیطهای آلوده میشوند. مطالعات انجامشده در سالهای اخیر نشان میدهد که گونههایی مانند Chlorella vulgaris و Scenedesmus obliquus توانایی حذف بیش از 70 تا 85 درصد هیدروکربنها را داشته و میتوانند به طور قابل توجهی مقدار COD را در پسابهای نفتی کاهش دهند. همچنین پیشرفتهایی نظیر توسعه فتوبیورآکتورهای پیشرفته، استفاده از نانوذرات برای افزایش کارایی جلبکها و بهکارگیری مهندسی ژنتیک، نقش مهمی در بهبود عملکرد این سامانهها داشتهاند. در مجموع، سامانههای تصفیه مبتنی بر جلبک رویکردی امیدبخش و پایدار برای مدیریت پسابهای نفتی محسوب میشوند و علاوه بر حذف آلایندهها، امکان تولید زیستتوده ارزشمند برای تولید سوختهای زیستی و سایر محصولات زیستی را نیز فراهم میکنند.