کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

تاثیر تغییر کاربری اراضی با سنین مختلف بر شاخص حاصلخیزی زیستی خاک غرب مازندران

نویسندگان :

زهرا امیری ابراهیم محمدی¹ یحیی کوچ²

1- دانشگاه تربیت مدرس 2- دانشگاه تربیت مدرس

کلمات کلیدی :

گراسلند،گندمزار،جوزار،چرخه عناصر غذایی،کیفیت خاک

چکیده :

تغییر کاربری اراضی از مهمترین عوامل تخریب خاک در جهان است، اما نقش سن کاربری در شدت این تخریب هنوز بهطور کامل آشکار نشده است. در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر مدت زمان تغییر کاربری از گراسلند و اراضی زراعی گندمزار و جوزار (دارای سنین تقریباً 15 و 30 ساله) بر شاخص حاصلخیزی زیستی خاک در مراتع ییلاقی میخساز (غرب مازندران) انجام شد. در این بررسی در هر یک از کاربریهای فوقالذکر، سه قطعه نمونه یک هکتاری (100 متر × 100 متر) انتخاب شد و سپس نمونههای خاک از چهار گوشه در یک سطح 30 سانتیمتر × 30 سانتیمتر و از سه عمق 0-10، 10-20 و 20-30 جمعآوری و به آزمایشگاه انتقال داده شد. نتایج نشان داد که تغییر کاربری از گراسلند به عرصههای زراعی منجر به کاهش حاصلخیزی زیستی خاک شد همچنین با افزایش عمق خاک نیز مقدار این شاخص روند نزولی داشتهاست. به طوریکه گراسلند اولیه دارای شاخص حاصلخیزی زیستی خوب با مجموع امتیاز 20 در عمق 10-0 سانتیمتر و 19 در عمق 20-10 سانتیمتر را دارا بود و اراضی زراعی حاصلخیزی زیستی متوسط با مجموع امتیاز بین 16-14 در هر سه عمق را داشتهاند. نتایج نشان داد که تغییر کاربری و حذف پوشش گیاهی روزمینی و تغییر در ساختار خاک منجر به کاهش این شاخص شدهاست. حضور پوششهای گیاهی اولیه کیفیت خاک را بهطور چشمگیری افزایش میدهند. بازیابی حاصلخیزی زیستی خاک مستلزم بهبود ساختار خاک، مدیریت عناصر غذایی و کاهش بهرهبرداری است. حفظ اراضی طبیعی و مدیریت صحیح این منابع نقش مهمی در حفاظت و حاصلخیزی زیستی خاک دارد.