کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

ارتقای سواد HSE در جامعه: ابزاری برای پیشگیری از حوادث، بیماریها و آسیبهای محیطزیستی

نویسندگان :

امیرمحمد صادقی نسب سیرجانی¹

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد سیرجان

کلمات کلیدی :

سواد HSE،ایمنی،محیطزیست،رفتار ایمن،پیشگیری از حوادث

چکیده :

تحولات صنعتی، گسترش شهرنشینی و پیچیدهتر شدن فناوریها، الگوی مخاطرات ایمنی، بهداشتی و محیطزیستی را دگرگون کرده است. در چنین شرایطی، تمرکز صرف بر اقدامات فنی برای کنترل خطرات کافی نبوده و توجه به عوامل انسانی و رفتاری اهمیت فزایندهای یافته است. «سواد ایمنی، سلامت و محیطزیست (HSE Literacy)» بهعنوان مفهومی چندبعدی، میتواند نقش مهمی در پیشگیری از حوادث، بیماریهای شغلی و آسیبهای زیستمحیطی ایفا کند. هدف این مطالعه تبیین مفهوم سواد HSE و بررسی نقش آن در پیشبینی رفتارهای ایمن و پیشگیرانه است. این پژوهش با رویکرد کمی و بهصورت توصیفی-تحلیلی انجام شد. دادهها از طریق پرسشنامه استانداردشده مبتنی بر مدل دانش-نگرش-مهارت-عملکرد (KASP) گردآوری گردید. روایی ابزار از طریق تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. برای تحلیل دادهها از آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون، آزمون t زوجی، رگرسیون چندگانه و رگرسیون سلسلهمراتبی استفاده شد. نتایج نشان داد که بین ابعاد دانش، نگرش، مهارت و رفتار HSE همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد (p < 0.01). تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که نگرش و مهارت قویترین پیشبینیکنندههای رفتار ایمن هستند و در مجموع مدل پیشنهادی توانست بخش قابل توجهی از واریانس رفتار HSE را تبیین کند. همچنین شکاف معناداری بین سطح دانش و رفتار مشاهده شد که بیانگر لزوم تمرکز بر مداخلات نگرشی و مهارتی است. یافتهها تأکید میکند که سواد HSE مفهومی فراتر از آگاهی صرف بوده و شامل ابعاد شناختی، نگرشی و مهارتی است که بهطور مستقیم بر رفتارهای ایمن تأثیر میگذارد. تقویت برنامههای آموزشی مبتنی بر توانمندسازی، ارتقای فرهنگ ایمنی و طراحی مداخلات چندبعدی میتواند به کاهش مخاطرات و ارتقای سلامت جامعه کمک کند. نتایج این مطالعه میتواند مبنایی برای سیاستگذاریهای آموزشی و برنامههای پیشگیرانه در حوزه HSE فراهم آورد